Tại phường Nhiêu Lộc, TP. Hồ Chí Minh, ban công của gia đình ông Lê Huy Quang giờ đây có thêm một chức năng mới: sản xuất điện từ năng lượng mặt trời.
Các tấm quang năng được lắp đặt tại ban công, kết nối với hệ thống điện của gia đình để tạo ra điện phục vụ nhu cầu sử dụng hằng ngày. Với cách bố trí này, một phần không gian sẵn có của ngôi nhà được tận dụng để khai thác nguồn năng lượng tái tạo.
“Tôi quan tâm đến điện mặt trời từ trước, nhưng không có điều kiện để lắp đặt trên mái nhà. Khi biết đến hệ thống điện mặt trời ban công, tôi thấy đây là một giải pháp phù hợp hơn với điều kiện của gia đình. Tôi cũng muốn trực tiếp trải nghiệm xem hệ thống hoạt động như thế nào và có thể hỗ trợ gia đình sử dụng điện ra sao”, ông Lê Huy Quang chia sẻ.
Đối với ông Quang, hệ thống điện mặt trời ban công không chỉ là một giải pháp bổ sung nguồn điện cho gia đình, mà còn là cơ hội để trải nghiệm cách năng lượng tái tạo có thể được ứng dụng trong không gian sống đô thị.
Thực tế, việc tiếp cận điện mặt trời vẫn còn là một thách thức đối với nhiều hộ gia đình tại các thành phố lớn. Không phải ngôi nhà nào cũng có mái nhà đủ điều kiện để lắp đặt hệ thống điện mặt trời áp mái. Với những người sống trong căn hộ chung cư hoặc nhà phố có diện tích mái hạn chế, các không gian như ban công có thể mở ra một lựa chọn khác để khai thác nguồn năng lượng này.
Để hiện thực hóa tiềm năng đó, Dự án Điện mặt trời ban công cho Việt Nam (BSS4VN) của Tổ chức Hợp tác Quốc tế Đức (GIZ) đang triển khai thí điểm 100 hệ thống điện mặt trời ban công tại TP. Hồ Chí Minh. Thay vì chỉ dừng lại ở việc lắp đặt, dự án sẽ theo dõi và đánh giá hiệu quả vận hành của các hệ thống trong điều kiện sử dụng thực tế. Qua đó, BSS4VN hướng tới làm rõ mức độ phù hợp của mô hình với đặc thù nhà ở đô thị, đồng thời tạo cơ sở thực tiễn cho việc hoàn thiện chính sách, phát triển mô hình kinh doanh và xem xét khả năng nhân rộng tại Việt Nam.
“Mục tiêu của BSS4VN không phải là chứng minh điện mặt trời ban công có thể thay thế điện mặt trời mái nhà. Hai mô hình hướng tới những điều kiện sử dụng khác nhau. Chúng tôi muốn cho mọi người thấy rằng điện mặt trời ban công có thể mở thêm cơ hội tiếp cận năng lượng tái tạo cho những hộ gia đình không có mái nhà hoặc không có điều kiện lắp đặt trên mái”, bà Nguyễn Phương Thảo, Quản lý dự án BSS4VN chia sẻ.
Bà Nguyễn Phương Thảo (áo đỏ) chia sẻ về tiềm năng và ứng dụng của điện mặt trời ban công.
Giải pháp điện mặt trời phù hợp với không gian đô thị
Điện mặt trời ban công là mô hình điện mặt trời quy mô nhỏ, sử dụng các tấm quang năng được lắp đặt tại ban công hoặc các vị trí phù hợp của công trình. Một hệ thống cơ bản gồm tấm quang năng, bộ vi biến tần, hệ thống giám sát và giá đỡ.
Điện mặt trời được lắp đặt trên ban công một hộ gia đình tại An Hội Đông, Thành phố Hồ Chí Minh ngày 4/10/2026.
Để một hệ thống có thể vận hành hiệu quả và an toàn, việc khảo sát điều kiện thực tế của từng công trình là một bước quan trọng. Hướng và góc lắp đặt, khả năng chịu lực, vị trí đấu nối, bóng che và điều kiện không gian đều cần được xem xét trước khi lắp đặt.
“Điện mặt trời ban công không phải cứ có ban công là có thể lắp đặt theo một cách giống nhau. Mỗi công trình có điều kiện khác nhau, từ hướng ban công, mức độ che bóng đến vị trí lắp đặt và kết nối với hệ thống điện của hộ gia đình. Vì vậy, khảo sát thực tế và lựa chọn phương án lắp đặt phù hợp là rất quan trọng.” Ông Vũ Ngọc Ninh, Giám đốc Công ty BKE Solar, đơn vị lắp đặt hệ thống điện mặt trời ban công chia sẻ.
Điện được sản xuất và ưu tiên sử dụng ngay tại hộ gia đình. Khi hệ thống tạo ra nhiều điện hơn nhu cầu sử dụng tại thời điểm đó, lượng điện dư có thể được đưa lên lưới điện theo các quy định hiện hành.
TP. Hồ Chí Minh nằm trong khu vực có nguồn bức xạ mặt trời tương đối cao và ổn định trong năm. Theo số liệu từ Bộ Công Thương, TP. Hồ Chí Minh có lượng bức xạ lớn, trung bình khoảng 1.581 kWh/m²/năm, cao nhất là 6,3 kWh/m²/ngày. Địa phương này có số giờ nắng trung bình trong tháng dao động từ 100 đến 300 giờ, liên tục trong suốt cả năm, không bị gián đoạn như ở miền Bắc. Do đó, tiềm năng phát triển và ứng dụng năng lượng mặt trời ban công ở TP. Hồ Chí Minh rất lớn.
Thí điểm trong bối cảnh chính sách ngày càng thuận lợi
Bên cạnh hoạt động lắp đặt và giám sát, BSS4VN sẽ nghiên cứu các mô hình kinh doanh phù hợp nhằm thúc đẩy ứng dụng điện mặt trời ban công tại Việt Nam. Dự án cũng sẽ chia sẻ kết quả thí điểm với các bên liên quan, góp phần nâng cao nhận thức và thúc đẩy sự quan tâm của thị trường đối với giải pháp này.
Đây là thời điểm thuận lợi để nghiên cứu và triển khai các mô hình điện mặt trời tích hợp vào công trình, khi khung chính sách về điện mặt trời mái nhà tại Việt Nam đang có những bước phát triển mới. Nghị định số 243/2026/NĐ-CP mở rộng khái niệm điện mặt trời mái nhà, bao gồm các tấm quang năng được tích hợp vào công trình như tường, mặt dựng và các cấu kiện của tòa nhà. Nghị định cũng quy định các hệ thống có công suất dưới 1 kW được miễn thủ tục thông báo tới UBND cấp xã. Đây là một bước tiến hướng tới việc đa dạng hóa lựa chọn năng lượng sạch, để người dân có thể tham gia vào quá trình chuyển dịch năng lượng ngay từ chính ngôi nhà của mình.
