“Điều giá trị nhất mình nhận được không chỉ là biết chạy mô hình, mà là có thể tự điều chỉnh mô hình theo những thay đổi của chính sách và thực tế ngành.”– Chị Lưu Lệ Quyên, Viện Khoa học Năng lượng và Môi trường (VAST)
Từ việc vận hành mô hình đến khả năng tự xây dựng và điều chỉnh các kịch bản chính sách – đó là bước tiến mà chị Lưu Lệ Quyên cảm nhận rõ nhất sau khi hoàn thành chương trình đào tạo “Mô hình hóa kinh tế vĩ mô trong phân tích chính sách chuyển đổi năng lượng, sử dụng mô hình DGE-METRIC và phần mềm Dynare”.
Là một trong 13 học viên hoàn thành khóa đào tạo nâng cao diễn ra từ ngày 22-24/07/2026 và tham gia xuyên suốt cả hai cấp độ của chương trình, chị Quyên cho biết khóa học không chỉ giúp học viên hiểu cách vận hành mô hình mà còn từng bước làm chủ công cụ để phục vụ công việc chuyên môn. Từ nền tảng của khóa học cơ bản, chương trình nâng cao đi sâu vào cấu trúc mô hình, phương pháp hiệu chỉnh (calibration), xây dựng các kịch bản chính sách và phân tích kết quả mô phỏng. Quan trọng hơn, học viên được trang bị tư duy và phương pháp để chủ động điều chỉnh mô hình theo những thay đổi của chính sách và thực tiễn, từ đó mở ra nhiều ý tưởng ứng dụng vào nghiên cứu và phân tích, như tính toán phát thải hay đánh giá các kịch bản chuyển dịch năng lượng trong tương lai.
Hành trình của chị Lệ Quyên bắt đầu từ khóa đào tạo cơ bản diễn ra từ ngày 10 – 12/6/2026, cùng với 34 học viên đến từ các bộ, ngành, viện nghiên cứu, trường đại học và các tổ chức hoạt động trong lĩnh vực năng lượng và kinh tế. Trong ba ngày học đầu tiên, các học viên được làm quen với cấu trúc và nguyên lý hoạt động của mô hình DGE-METRIC, đồng thời thực hành xây dựng các kịch bản chính sách nhằm phân tích tác động của quá trình chuyển dịch năng lượng tới nền kinh tế.
Khóa đào tạo cơ bản (10-12/6/2026), chương trình “Mô hình hóa kinh tế vĩ mô trong phân tích chính sách chuyển đổi năng lượng, sử dụng mô hình DGE-METRIC và phần mềm Dynare”.
DGE-METRIC (Dynamic General Equilibrium for Macroeconomic Energy Transition Incorporating Carbon Markets) là mô hình cân bằng tổng thể động quy mô lớn được xây dựng riêng cho Việt Nam, dựa trên khung mô hình DGE-CRED (Dynamic General Equilibrium model for Climate Resilient Economic Development), cho phép đánh giá tác động tầm vĩ mô của các chính sách khí hậu, lộ trình chuyển dịch năng lượng và cơ chế định giá carbon tới các chỉ số quan trọng của nền kinh tế bao gồm tổng sản phẩm quốc nội (GDP), tỷ lệ việc làm, chỉ số đầu tư, nhu cầu năng lượng, tài chính công, chỉ số phát thải khí nhà kính và các chỉ tiêu kinh tế vĩ mô khác. Mô hình DGE-METRIC tích hợp các lộ trình chuyển dịch năng lượng, hệ thống giao dịch phát thải (ETS) và các cú sốc liên quan đến khí hậu, giúp các nhà nghiên cứu và nhà hoạch định chính sách đánh giá mối tương tác giữa chuyển dịch năng lượng, thị trường carbon và các tổn thất kinh tế do biến đổi khí hậu.
Chương trình đào tạo được thiết kế theo lộ trình phát triển năng lực từ nền tảng đến chuyên sâu, với tỷ trọng lớn dành cho thực hành và giải quyết các bài toán chính sách thực tế. Khóa đào tạo cơ bản tập trung giúp học viên nắm vững quy trình làm việc với mô hình, từ cài đặt và thiết lập môi trường lập trình (Visual Studio Code, GitHub, Dynare), làm quen với cấu trúc mã nguồn, hiểu logic xây dựng các phương trình và cơ chế truyền dẫn của mô hình, đến xây dựng giả định đầu vào, vận hành các kịch bản mô phỏng và phân tích kết quả. Học viên được hướng dẫn cách đọc và diễn giải các chỉ tiêu kinh tế vĩ mô như GDP, đầu tư, tiêu dùng, nhu cầu năng lượng, phát thải và tài chính công; đồng thời thực hành đánh giá tác động của các kịch bản chuyển dịch năng lượng khác nhau dựa trên Quy hoạch điện VIII điều chỉnh (QHĐ8), bao gồm kịch bản cơ sở, Net Zero, hiệu quả năng lượng và tài chính xanh. Các bài tập nhóm yêu cầu học viên không chỉ so sánh kết quả mô phỏng mà còn chuyển hóa các phát hiện định lượng thành các khuyến nghị chính sách có cơ sở khoa học.
Trên nền tảng đó, khóa đào tạo nâng cao chuyển trọng tâm từ việc vận hành mô hình sang phát triển và hiệu chỉnh mô hình phục vụ các nhu cầu phân tích chuyên biệt. Học viên được hướng dẫn xác định và hiệu chỉnh các tham số (parameter calibration), xây dựng và kiểm định các giả định đầu vào, điều chỉnh cấu trúc mô hình để phản ánh các thay đổi về chính sách hoặc điều kiện thực tiễn, cũng như đánh giá độ tin cậy của kết quả thông qua các bước kiểm tra tính nhất quán và phân tích độ nhạy (sensitivity analysis). Chương trình cũng giới thiệu quy trình phát triển mô hình trên nền tảng GitHub, quản lý phiên bản mã nguồn, sử dụng Visual Studio Code kết hợp với các trợ lý AI để hỗ trợ lập trình, gỡ lỗi, diễn giải mã nguồn và nâng cao hiệu quả xây dựng kịch bản. Thông qua chuỗi bài thực hành chuyên sâu, học viên từng bước hình thành năng lực tự xây dựng các bài toán mô phỏng, mở rộng cấu trúc mô hình theo lĩnh vực chuyên môn và chuyển hóa kết quả định lượng thành bằng chứng phục vụ nghiên cứu, tham mưu và hoạch định chính sách. Đây cũng là điểm khác biệt cốt lõi của chương trình: không chỉ đào tạo người sử dụng mô hình, mà hướng tới xây dựng đội ngũ có khả năng phát triển, hiệu chỉnh và ứng dụng mô hình để giải quyết các vấn đề chính sách chuyển dịch năng lượng trong bối cảnh thực tiễn của Việt Nam.
Ông Joscha Albert, đại diện dự án SHIFT của GIZ phát biểu trong chương trình đào tạo. Ảnh: GIZ.
“Chuyển dịch năng lượng, phát triển kinh tế và ứng phó với biến đổi khí hậu là những vấn đề có mối liên hệ chặt chẽ với nhau. Thông qua khóa đào tạo này, các học viên không chỉ được trang bị kỹ năng mô hình hóa kinh tế vĩ mô mà còn có cơ hội kết nối với các chuyên gia từ nhiều lĩnh vực khác nhau. Đây là nền tảng quan trọng để xây dựng các chính sách chuyển dịch năng lượng hiệu quả, đồng thời hỗ trợ Việt Nam xác định các khoảng trống đầu tư và giải pháp tài chính cho quá trình chuyển đổi xanh.”
– Ông Joscha Albert, đại diện Dự án SHIFT (GIZ).
Tiến sĩ Christoph Schult hướng dẫn học viên sử dụng mô hình DGE-METRIC và phần mềm Dynare. Ảnh: GIZ.
Sau hai khóa đào tạo, chương trình đã góp phần hình thành mạng lưới các nhà nghiên cứu, nhà hoạch định chính sách và chuyên gia năng lượng có khả năng ứng dụng các công cụ mô hình hóa kinh tế vĩ mô vào phân tích và xây dựng chính sách chuyển dịch năng lượng. Đồng thời, chương trình cũng tăng cường kết nối giữa các cơ quan quản lý, viện nghiên cứu, trường đại học và các tổ chức trong lĩnh vực năng lượng, góp phần thúc đẩy việc áp dụng các phương pháp phân tích dựa trên bằng chứng trong tiến trình chuyển dịch năng lượng của Việt Nam.
Chia sẻ về trải nghiệm tham gia cả hai khóa học, Anh Phạm Quý Ngọc – cán bộ Viện Dầu khí Việt Nam (VPI) cho biết:
“Trong bối cảnh bất ổn toàn cầu ảnh hưởng mạnh tới ngành năng lượng, khóa học đã giúp mình có cái nhìn toàn cảnh về những vấn đề cấp thiết của quốc gia, từ tối ưu hóa năng lượng trong nền kinh tế vĩ mô đến bảo đảm an ninh năng lượng. Để đạt mục tiêu tăng trưởng GDP hai con số, tăng trưởng năng lượng cũng cần đạt mức tương ứng.”
Trong khi đó, chị Nguyễn Trà My, hiện đang học tập và làm việc tại Đại học Bách khoa Hà Nội (HUST) đặc biệt đánh giá cao việc chương trình tích hợp các công cụ AI vào quá trình làm việc với mô hình.
“Trong lĩnh vực của mình, ứng dụng mô hình hóa đã là xu hướng, nhưng việc tích hợp trợ lý AI vẫn còn khá mới. Mình thấy rất hữu ích khi AI hỗ trợ xử lý các bước kỹ thuật, dù người sử dụng vẫn phải kiểm chứng thông tin và đưa ra quyết định cuối cùng. DGE-METRIC cũng mở ra cho mình một cách tiếp cận mới từ góc nhìn kinh tế vĩ mô để có thể vận dụng vào công việc trong thời gian tới.”
Khóa đào tạo nâng cao (22-24/6/2026), chương trình “Mô hình hóa kinh tế vĩ mô trong phân tích chính sách chuyển đổi năng lượng, sử dụng mô hình DGE-METRIC và phần mềm Dynare”. Ảnh: GIZ.
Nhìn chung, hai khóa đào tạo đã góp phần hình thành một mạng lưới ngày càng mở rộng gồm các nhà nghiên cứu, nhà hoạch định chính sách và chuyên gia năng lượng của Việt Nam có khả năng ứng dụng các công cụ mô hình hóa kinh tế vĩ mô tiên tiến nhằm hỗ trợ quá trình hoạch định chính sách chuyển dịch năng lượng dựa trên bằng chứng. Bên cạnh việc nâng cao năng lực kỹ thuật cho học viên, chương trình còn thúc đẩy sự hợp tác giữa các cơ quan quản lý nhà nước, viện nghiên cứu, trường đại học và các tổ chức hoạt động trong lĩnh vực năng lượng, qua đó góp phần mở rộng việc áp dụng các phương pháp phân tích dựa trên bằng chứng trong tiến trình chuyển đổi sang nền kinh tế các-bon thấp và phát triển bền vững của Việt Nam.
Thông qua Dự án SHIFT, GIZ và các đối tác sẽ tiếp tục hỗ trợ phát triển năng lực và thúc đẩy trao đổi tri thức, nhằm bảo đảm các nhà hoạch định chính sách và nhà nghiên cứu có thể tiếp cận các công cụ phân tích tiên tiến để hiểu rõ hơn mối quan hệ tương tác phức tạp giữa chuyển dịch năng lượng, phát triển kinh tế và ứng phó với biến đổi khí hậu.
Trong khuôn khổ cam kết của Dự án SHIFT (ESP – GIZ) đối với tiến trình chuyển dịch năng lượng của Việt Nam, bộ tài liệu hướng dẫn đầy đủ về mô hình DGE-METRIC cùng với mô hình sẽ được công bố theo cơ chế truy cập mở trong những tháng tới. Việc công bố này nhằm hỗ trợ các hoạt động nghiên cứu, phân tích chính sách dựa trên bằng chứng và nâng cao năng lực cho các nhà nghiên cứu và nhà hoạch định chính sách.
